Poniżej znajdziesz tłumaczenie, etymologię, pełne tabele deklinacji i odniesienia dla łemkowskich zaimków wskazujących тот ⟨tot⟩ oznaczających „ten„ lub „ci„, oraz тамтот ⟨tamtot⟩ oznaczających „tamten„ lub „tamci„.

Tłumaczenie

łemkowski zaimek wskazujący o słownikowej (męskoosobowej) formie тот ⟨tot⟩ można przetłumaczyć na język angielski jako „this„ w liczbie pojedynczej i „these„ w liczbie mnogiej. Gdy jest poprzedzony przedrostkiem там ⟨tam⟩, (na przykład тамтот ⟨tamtot⟩), można go przetłumaczyć jako „to„ w liczbie pojedynczej i „ci„ w liczbie mnogiej.

Etymologia

łemkowski zaimek wskazujący o słownikowej (męskoosobowej) formie тот ⟨tot⟩ wywodzi się od zrekonstruowanego prasłowiańskiego *tŭ. Dalej, jest ono związane z angielskim słowem that i sanskryckim तत् ⟨tat⟩(Vasmer, 1958, s. 128), tłumaczonym jako „to„ i pojawiającym się w słynnym wierszu तत्त्वमसि ⟨tat tvam asi⟩ oznaczającym „Że jesteś„.

W pobliżu („to„ i „te„)

Liczba pojedyncza („To„)

Wszystkie poniższe formy można przetłumaczyć na język angielski jako „this„.

Męskość

Przypadek	łemkowski	Polski	Ukraiński	Rosyjski
Mianownik	тот ⟨tot⟩a	dziesięć	цей	э́тот
Rodzajnik	то́го ⟨tóho⟩	tego	цього́	э́того
Celownik	то́му ⟨tómu⟩	temu	цьому́	э́тому
Tryb rozkazujący (nieożywiony)	тот ⟨tot⟩a	dziesięć	цей	э́тот
Accusative (animate)	то́го ⟨tóho⟩	tego	цього́	э́того
Instrumentalny	тым ⟨tŷm⟩b	tym	цим	э́тим
Lokalizacja	тым ⟨tŷm⟩c	tym	цьо́му, цім	э́том

Pyrtej(2013) podaje той ⟨toj⟩ jako alternatywną formę łemkowskiego męskoosobowego mianownika (^a także biernika) liczby pojedynczej zaimka wskazującego (s. 107). Forma ta nie występuje u Fontańskiego i Chomiaka(2000, s. 97).

^b Pyrtej(2013) podaje тим ⟨tym⟩ jako łemkowską formę męskiego instrumentalnego zaimka wskazującego w liczbie pojedynczej (s. 107), w przeciwieństwie do formy тым ⟨tŷm⟩ występującej w Fontański & Chomiak(2000, s. 97).

^c Pyrtej(2013) podaje тім ⟨tim⟩ jako łemkowską formę męskiego miejscownika liczby pojedynczej zaimka wskazującego (s. 107), w przeciwieństwie do formy тым ⟨tŷm⟩ występującej w Fontański & Chomiak(2000, s. 97).

Kobiecy

Przypadek	łemkowski	Polski	Ukraiński	Rosyjski
Mianownik	то́та ⟨tóta⟩ a	ta	ця	э́та
Rodzajnik	той ⟨toj⟩	tej	ціє́ї	э́той
Celownik	тій ⟨tij⟩	tej	цій	э́той
Tryb rozkazujący	то́ту ⟨tótu⟩ b	ten	цю	э́ту
Instrumentalny	том ⟨tom⟩	tym	ціє́ю	э́той, э́тою
Lokalizacja	тій ⟨tij⟩	tej	цій	э́той

^a Pyrtej(2013) podaje та ⟨ta⟩ i та́я ⟨tája⟩ jako alternatywne formy łemkowskiego żeńskiego mianownika liczby pojedynczej zaimka wskazującego (s. 107). Formy te nie występują u Fontańskiego i Chomiaka(2000, s. 97).

^b Pyrtej(2013) podaje ту ⟨tu⟩ i ту́ю ⟨túju⟩ jako alternatywne formy łemkowskiego żeńskiego zaimka wskazującego w liczbie pojedynczej (s. 107). Formy te nie występują u Fontańskiego i Chomiaka(2000, s. 97).

Nijaki

Przypadek	łemkowski	Polski	Ukraiński	Rosyjski
Mianownik	то́то ⟨tóto⟩ a	do	це	э́то
Rodzajnik	то́го ⟨tóho⟩	tego	цього́	э́того
Celownik	то́му ⟨tómu⟩	temu	цьому́	э́тому
Tryb rozkazujący	то́то ⟨tóto⟩	do	цей	э́то
Instrumentalny	тым ⟨tŷm⟩ b	tym	цим	э́тим
Lokalizacja	тым ⟨tŷm⟩ c	tym	цьо́му, цім	э́том

^a Pyrtej(2013) podaje то ⟨to⟩ i то́є ⟨tóje⟩ jako alternatywne formy łemkowskiego mianownika liczby pojedynczej zaimka wskazującego (s. 107). Formy te nie występują u Fontańskiego i Chomiaka(2000, s. 97).

^b Pyrtej(2013) podaje тим ⟨tym⟩ jako łemkowską formę nijakiego instrumentalnego zaimka wskazującego w liczbie pojedynczej (s. 107), w przeciwieństwie do formy тым ⟨tŷm⟩ występującej w Fontański & Chomiak(2000, s. 97).

^c Pyrtej(2013) podaje тім ⟨tim⟩ jako łemkowską formę nijakiego miejscownika liczby pojedynczej zaimka wskazującego (s. 107), w przeciwieństwie do formy тым ⟨tŷm⟩ pojawiającej się w Fontański & Chomiak(2000, s. 97).

Odniesienia

Fontański & Chomiak(2000, s. 97).

Pyrtej(2013, s. 107).

Liczba mnoga („te„)

Poniższe formy są używane niezależnie od rodzaju gramatycznego i można je przetłumaczyć na język angielski jako „these„.

Przypadek	łemkowski	Polski	Ukraiński	Rosyjski
Mianownik	то́ты ⟨tótŷ⟩	te/ci	ці	э́ти
Rodzajnik	тых ⟨tŷch⟩	tych	цих	э́тих
Celownik	тым ⟨tŷm⟩	tym	цим	э́тим
Tryb rozkazujący (nieożywiony)	то́ты ⟨tótŷ⟩	te	ці	э́ти
Accusative (animate)	тых ⟨tŷch⟩	tych	цих	э́тих
Instrumentalny	ты́ма ⟨tŷma⟩	tym	ци́ми	э́тими
Lokalizacja	тых ⟨tŷch⟩	tych	цих	э́тих

Odległy („że„, „te„)

Aby zakomunikować odległość od mówiącego, po prostu poprzedzaj wszystkie powyższe zaimki łemkowskim там ⟨tam⟩. Jest to odpowiednik powiedzenia „that„ zamiast „this„ lub „those„ zamiast „these„ w języku angielskim.

Liczba pojedyncza („That„)

Przypadek	Męskość	Kobiecy	Nijaki
Mianownik	тамтот ⟨tamtot⟩a	тамто́та ⟨tamtóta⟩ d	тамто́то ⟨tamtóto⟩ x
Rodzajnik	тамто́го ⟨tamtóho⟩	тамтой ⟨tamtoj⟩	тамто́го ⟨tamtóho⟩
Celownik	тамто́му ⟨tamtómu⟩	тамтій ⟨tamtij⟩	тамто́му ⟨tamtómu⟩
Tryb rozkazujący (nieożywiony)	тамтот ⟨tamtot⟩a	тамто́ту ⟨tamtótu⟩ e	тамто́то ⟨tamtóto⟩
Accusative (animate)	тамто́го ⟨tamtóho⟩	тамто́ту ⟨tamtótu⟩ e	тамто́то ⟨tamtóto⟩
Instrumentalny	тамтым ⟨tamtŷm⟩b	тамтом ⟨tamtom⟩	тамтым ⟨tamtŷm⟩ b
Lokalizacja	тамтым ⟨tŷm⟩c	тамтій ⟨tamtij⟩	тамтым ⟨tamtŷm⟩c

Pyrtej(2013) podaje той ⟨toj⟩ jako alternatywną formę łemkowskiego męskoosobowego mianownika (^a także biernika) liczby pojedynczej zaimka wskazującego (s. 107). Forma ta nie występuje u Fontańskiego i Chomiaka(2000, s. 97).

^b Pyrtej(2013) podaje тим ⟨tym⟩ jako łemkowską formę męskoosobowego i nijakiego instrumentalnego zaimka wskazującego w liczbie pojedynczej (s. 107), w przeciwieństwie do formy тым ⟨tŷm⟩ występującej w Fontański & Chomiak(2000, s. 97).

^c Pyrtej(2013) podaje тім ⟨tim⟩ jako łemkowską formę męskiego i nijakiego miejscownika liczby pojedynczej zaimka wskazującego (s. 107), w przeciwieństwie do formy тым ⟨tŷm⟩ występującej w Fontański & Chomiak(2000, s. 97).

^d Pyrtej(2013) podaje та ⟨ta⟩ i та́я ⟨tája⟩ jako alternatywne formy łemkowskiego żeńskiego mianownika liczby pojedynczej zaimka wskazującego (s. 107). Formy te nie występują u Fontańskiego i Chomiaka(2000, s. 97).

^e Pyrtej(2013) podaje ту ⟨tu⟩ i ту́ю ⟨túju⟩ jako alternatywne formy łemkowskiego żeńskiego zaimka wskazującego w bierniku liczby pojedynczej (s. 107). Formy te nie występują u Fontańskiego i Chomiaka(2000, s. 97).

^f Pyrtej(2013) podaje то ⟨to⟩ i то́є ⟨tóje⟩ jako alternatywne formy łemkowskiego mianownika liczby pojedynczej zaimka wskazującego (s. 107). Formy te nie występują u Fontańskiego i Chomiaka(2000, s. 97).

Liczba mnoga („Te„)

Przypadek	łemkowski	Polski	Ukraiński	Rosyjski
Mianownik	тамто́ты ⟨tamtótŷ⟩	tamte/tamci	ті	те
Rodzajnik	тамтых ⟨tamtŷch⟩	tamych	тих	тех
Celownik	тамтым ⟨tamtŷm⟩	tamtym	тим	тем
Tryb rozkazujący (nieożywiony)	тамто́ты ⟨tamtótŷ⟩	tamte	ті	те
Accusative (animate)	тамтых ⟨tamtŷch⟩	tamych	тих	тех
Instrumentalny	тамты́ма ⟨tamtŷma⟩	tamtymi	ти́ми	те́ми
Lokalizacja	тых ⟨tamtŷch⟩	tamych	тих	тех

Referencje

1. ^ Fontański, H., Chomiak, M. (2000). Ґраматыка лемківского языка [Gramatyka języka łemkowskiego ]. Śląsk.

2. ^ Pyrtej, P. (2013). Лемківські говірки. Фонетика і морфологія. Об’єднання лемків [Dialekty łemkowskie. Fonetyka i morfologia].

3. Vasmer, M. (1958). Russisches Etymologisches Wörterbuch, Dritter Band: Sta-Ÿ [Rosyjski słownik etymologiczny, tom trzeci: Sta-Ÿ]. Carl Winter Universitätsverlag.