Poznaj znaczenie, pochodzenie i morfologię łemkowskiego rzeczownika rodzaju męskiego рік ⟨rik⟩, a także sposoby jego zapamiętania.

Tłumaczenie

Wymienione poniżej formy łemkowskiego słowa рік ⟨rik⟩ można przetłumaczyć na angielski jako „year„ lub „years„.

Mnemonik

Aby zapamiętać łemkowskie słowo рік ⟨rik⟩, użytkownicy języka angielskiego mogą wyobrazić sobie coś cuchnącego na imprezie sylwestrowej (łemkowski rik i angielski reek wymawia się praktycznie tak samo).

Etymologia

Od prasłowiańskiego *rokŭ 'czas’, sam rzeczownik deverbal od *rekti 'powiedzieć’, którego kognaty obejmują staro-cerkiewno-słowiański рокъ (ⱃⱁⰽⱏ) ⟨rokŭ⟩ 'czas, termin’, a także prawdopodobnie angielskie reckon, sanskryckie रचयति ⟨racáyati⟩ 'konstruować, pracować’, gotyckie 𐍂𐌰𐌷𐌽𐌾𐌰𐌽 ⟨rahnjan⟩ 'liczyć’(Pokorny 1959, s. 863, zob. też Vasmer, 1955, s. 532) i walijskie rhegi 'przekleństwo’(Derksen, 2008, s. 433, 438).

Deklinacja

Liczba pojedyncza

Przypadek	łemkowski	Polski	Ukraiński	Rosyjski
Mianownik	рік ⟨rik⟩a	rok	рік	го́д
Rodzajnik	ро́ка ⟨róka⟩b	rok	ро́ку	го́да
Celownik	роко́ви ⟨rókovy⟩b	rokowi	ро́кові, ро́ку	го́ду
Tryb rozkazujący	рік ⟨rik⟩a	rok	рік	го́д
Instrumentalny	ро́ком ⟨rókom⟩c	rokiem	ро́ком	го́дом
Lokalizacja	ро́ці ⟨róci⟩c	rok	ро́ці	го́де
Wokatywny	року ⟨róku⟩	rok	ро́ку	го́д

^a Mianownik i biernik łemkowskiego рік ⟨rik⟩ 'rok’ jest taki sam jak dopełniacz liczby mnogiej ріка ⟨rika⟩ 'rzeka’. Horoszczak(2004, s. 330) podaje mianownik i biernik liczby pojedynczej jako„рик ⟨ryk⟩, рік ⟨rik⟩„.

^b Zob. Pyrtej(2013, s. 46) dla dopełniacza i celownika liczby pojedynczej łemkowskiego рік ⟨rik⟩ 'rok’. Zdjęcie poniżej.

^c Zob. Pyrtej(2013, s. 47) dla instrumentalnych i miejscowych form liczby pojedynczej łemkowskiego рік ⟨rik⟩ 'rok’. Zdjęcie poniżej.

Liczba mnoga

Przypadek	łemkowski	Polski	Ukraiński	Rosyjski
Mianownik	ро́кы ⟨rókŷ⟩	lata	ро́ки́	го́ды, года́, лета́
Rodzajnik	ро́ків ⟨rókiv⟩	lat	ро́кі́в	годо́в, ле́т
Celownik	ро́кам ⟨rókam⟩b	latom	ро́ка́м	года́м, лета́м
Tryb rozkazujący	ро́кы ⟨rókŷ⟩	lata	ро́ки́	го́ды, года́, лета́
Instrumentalny	рока́ми ⟨rokámy⟩	latami	ро́ка́ми	года́ми, лета́ми
Lokalizacja	ро́ках ⟨rókach⟩	lata	ро́ка́х	года́х, лета́х
Wokatywny	ро́кы ⟨rókŷ⟩	lata	ро́ки́	го́ды, года́, лета́
			Źródło	Źródło

Referencje

Derksen, Rick. (2008). W: Lubotsky, A. (red.), Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series: t. 4. Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon. Koninklijke Brill NV. https://brill.com/view/title/12607

Fontański, H., Chomiak, M. (2000). Ґраматыка лемківского языка [Gramatyka języka łemkowskiego]. Śląsk.

^ Horoszczak, J. (2004). Słownik łemkowsko-polski, polsko-łemkowski. Rutenika.

^ Pokorny, Julius. (1959). Indogermanisches Etymologisches Wörterbuch [Indogermański słownik etymologiczny]. A. Francke AG Verlag Bern.

^ ^ Pyrtej, P. (2013). Лемківські говірки. Фонетика і морфологія. Об’єднання лемків [Dialekty łemkowskie. Fonetyka i morfologia]. Обʼєднання лемків [Związek Łemków].

^ Vasmer, M. (1955). Russisches Etymologisches Wörterbuch, Zweiter Band: L-Ssuda [Rosyjski słownik etymologiczny, tom drugi: L-Ssuda]. Carl Winter Universitätsverlag.